آموزش تحليل سياسي

برای تحلیل درست یک پدیده سیاسی، باید روش و منطق درستی داشت. « الزام روشی» به عنوان یک شاخص مهم در مباحث روز علمی مرتبط با « تحلیل سیاسی» مورد توجه جدی است. روش در یک عبارت اصطلاحی می تواند مبتنی بر سه گزاره باشد:

1 - مجموعه راههای کشف مجهول

2- مجموعه قواعد هنگام پژوهش

3- مجموعه ی ابزار و فنون جهت حل مجهول


نوشته شده در تاريخ چهارشنبه شانزدهم مهر 1393 توسط استاد

تحلیل سیاسی از مباحث مهم و رایج در علوم اجتماعی و سیاسی است و هرکدام از مکاتب و گونه های اندیشه ای از زاویه ی نگاه خود به آن نگریسته اند. جامعه ای که خود را ملزم به « تفکر» درباره پدیده های سیاسی می داند. نحوه صحیح تفکر در مورد این پدیده ها نیز برایش مهم خواهد بود، زیرا بر پایه ی تحلیل پدیده های سیاسی و اجتماعی است که انسان به قضاوت می نشیند، تصمیم می گیرد و عمل می کند.

« اگر ملتی قدرت تحلیل خودش را از دست بدهد، فریب و شکست خواهد خورد. اصحاب امام حسن علیه السلام قدرت تحلیل نداشتند؛ نمی توانستند بفهمند که قضیه چیست و چه دارد می گذرد. اصحاب امیرالمومنین علیه السلام آنها که دل او را خون کردند همه مغرض نبودند اما خیلی از آنها _ مثل خوارج _ قدرت تحلیل نداشتند. قدرت تحلیل خوارج ضعیف بود. امیرالمومنین علیه السلام می فرمود:« و لا یحمل هذاالعلم الا اهل البصر و الصبر» (نهج البلاغه: خطبه 371)؛ اول بصیرت، هوشمندی، بینایی، قدرت فهم و تحلیل و بعد صبر و مقاومت و ایستادگی.»( مقام معظم رهبری 26/1/70)

از طرفی با توجه به گستره چشمگیر منابع و رسانه های خبری و تحلیلی که می کوشند رویدادها و پدیده ها را از زاویه ی نگاه و منافع خود تحلیل کنند، داشتن روش درست تحلیل پدیده هایی سیاسی و اجتماعی، ضروری به نظر می رسد. این امر در الگوی مردم سالاری دینی_ که در آن سیاست جزئی از زندگی عمومی است_ اهمیت ویژه ای دارد.

« بله؛ اگر حکومت استبدادی باشد، می شود. حکومت های مستبد دنیا صرفه شان به این است که مردم سیاسی نباشند. مردم درک و تحلیل و شعور سیاسی نداشته باشند. اما حکومتی که می خواهد به دست مردم کارهای بزرگ را انجام دهد، نظام را می خواهد با قدرت بی پایان مردم به سر منزل مقصود برساند و مردم را همه چیز نظام می داند، مگر مردمش بخصوص جوانان، وبالاخص جوانان دانشجویش- می توانند غیر سیاسی باشند؟! مگر می شود؟! عالم ترین عالم ها و دانشمندترین دانشمندها هم اگر مغز و فهم سیاسی نداشته باشند، دشمن با یک آبنبات ترش می تواند به آن طرف ببرد، مجذوب خودش  کند و در جهت اهداف خودش قرار دهد. این نکات ریز را باید جوانان ما درک کنند.» (مقام معظم رهبری 72/8/12)


نوشته شده در تاريخ دوشنبه هفتم مهر 1393 توسط استاد

د ) بلافاصله پس از بیان دورنمای هر مسئله راه حل کلان آن به اذهان می رسد که باید بیان گردد . اگر چشم انداز جنگ تحمیلی به سود ما نباشد باید به پایان جنگ به شیوه مطلوب اندیشید . اگر وضعیت آینده کشور نگران کننده باشد باید درصدد اتخاذ سیاست های تازه بود . البته تتعیین دقیق راه حل های جزئی و سیاست های تازه ، نیاز به کارشناسی های همه جانبه دارد اما تبیین گر در حد کلیات می تواند راه حل هایی را ارائه دهد .

پیوست : مناسب ترین شیوه پاسخ به سؤالات سیاسی 3- تبیین ( ج )


نوشته شده در تاريخ دوشنبه بیستم آبان 1392 توسط استاد

ج ) ترسیم چشم انداز کلی هر مسئله بخشی از تبیین است و در واقع تبیین گر با اگاهی از سوابق و عوامل اصلی مسئله ، وضعیت کلی آن را در آینده پیش بینی می کند . مثلا در جریان جنگ تحمیلی ، با در نظر گرفتن وحشی گری های صدام در استفاده گسترده از سلاح های شیمیایی ، سکوت مجامع جهانی در قبال جنایات عراق ، حمایت مستقیم آمریکا ، فرانسه ، انگلیس و شوروی از صدام ، جلوگیری از خریدهای نظامی ایران ، حمایت و تجهیز منافقین از سوی آمریکا و عراق و عوامل دیگر می شد حدس زد که ابرقدرت ها به هر قیمت درصدد حمایت از صدام هستند و چشم انداز جنگ به سود ما نیست . در زمینه اقتصادی نیز با توجه به عواملی مانند کاهش قیمت نفت و به تبع کاهش درآمد ارزی کشور ، افزایش جمعیت ، بازسازی مناطق جنگی ، ضرورت سرمایه گذاری در زیر ساخت های اقتصادی کشور و امثال آن ، می شد چشم انداز نگران کننده اقتصادی کشور را پیش بینی کرد .

پیوست : مناسب ترین شیوه پاسخ به سؤالات سیاسی ( ب ) 


نوشته شده در تاريخ شنبه هجدهم آبان 1392 توسط استاد

ب: علت موجده یا عوامل به  وجود آورنده یک حادثه و رخداد را باید شناخت و سهم محرک های داخلی و خارجی را باید مشخص کرد . البته اذهان ساده گرایش به این دارد که با یافتن یک یا دو عامل ، از پس تحلیل یک حادثه پیچیده برایند ولی این تسامح ، از پیچیدگی های عینی آن نمی کاهد و ما را به ملاک های تحلیلی پیش بینی کننده مجهز نمی سازد . مثلاً عده ای در عملکرد اولین رئیس جمهور ایران بنی صدر به این سمت گرایش دارند که وی را وابسته به آمریکا و غرب معرفی کنند و صرفاً با همین عامل کار تحلیل را برای خود آسان سازند . در حالی که اگر انحرافات فکری بنی صدر ، بی اعتقادیش به اصل ولایت فقیه ، قدرت طلبی و کیش شخصیت ، ارتباط وسیع تشکیلاتی با منافقین و ضد انقلاب و امثال این عوامل در نظر گرفته نشود هرچند مسئله را به ظاهر ساده کردیم اما از شناخت دقیق و درست آن باز می مانیم و از همه مهم تر توان پیش بینی و تحلیل پیدا نمی کنیم و از ظهور بنی صدرهای بعدی نمی توانیم جلوگیری کنیم . بنابراین در تبیین باید از تکیه بر عاملی واحد پرهیز کرد و سهم هر عامل را در ایجاد و بقای هر مسئله تا حد ممکن مشخص نمود .

پیوست : مناسب ترین شیوه پاسخ به سؤالات سیاسی 3- تبیین ( الف )


نوشته شده در تاريخ یکشنبه دوازدهم آبان 1392 توسط استاد

مناسب ترین شیوه برخورد با مسائل جاری جامعه و بهترین روش برای پاسخگویی به سؤالات نسل جوان تبیین امور است . در تبیین نه توجیه کردن وجود دارد و نه انکار کردن ؛ بلکه نسبت به کلیه مسائلی که به فهم کاملتر و عمیق تر موضوع کمک می کند پرداخته می شود . عموماً در تبیین هر مسئله موارد زیر را باید مد نظر داشت :

الف : سابقه هر موضوع را باید فکر کرد زیرا بدون فکر سوابق هر مسئله نمی توان وضعیت کنونی آن را شناخت . اگر سابقه هر مسئله روشن نباشد و در قضاوت ما مورد توجه قرار نگیرد در تعیین عوامل ایجاد کننده و بقای آن دچار اشتباه می شویم و چه بسا در تعیین سهم هر عامل ، از عدالت خارج شویم و مثلا به جای دشمن ، دوست را مقصر جلوه دهیم . در تحلیل مسائل اقتصادی کشور اگر وضعیت آن را تا مقطع پیروزی انقلاب نادیده بگیریم اقتصاد تک محصولی و متکی به درآمد نفت ، صنعت وابسته ، کشاورزی مضمحل شده و .... عمده ضعف های جاری را به سوء تدبیر مدیریت پس از انقلاب نسبت خواهیم داد که قطعاً نادرست است .

پیوست : مناسب ترین شیوه پاسخ به سؤالات سیاسی 2- انکار و نفی مطلق 


نوشته شده در تاريخ شنبه چهارم آبان 1392 توسط استاد

2- انکار و نفی مطلق

کم و بیش دیده می شود که افرادی در قبال مشکلات جاری جامعه موضع انکار و نفی را در پیش می گیرند و مصالح عالیه نظام و فلسفه انقلاب و اصل مشروعیت حکومت را عملاً در تحلیل مسائل جامعه نادیده می انگارند . این افراد در واقع در میان درختان گرفتار آمده و جنگل را نمی بینند در حالی که اگر اجزاء را ببینیم اما کل را در نظر نداشته باشیم دچار اشتباه در تحلیل خواهیم شد . این گونه افراداگر متدین باشند سعی می کنند حساب نظام را از دین جدا کنند و به قول خودشان تلاش می کنند دست کم دین خود را حفظ کنند و اگر معتقد و متدین نباشند اساس دیانت را نیز زیر سؤال می برند . این شیوه رویارویی با سؤالات افراد و حساب نظام اسلامی را از دین جدا دانستن ، هم غلط است و هم ارزشهای اسلامی و مشروعیت نظام را نادیده می گیرند و باعث دلسردی و انفعال نسل جوان می شوند در حالی که هدف ما ، پویایی و فعال نمودن نسل جوان ، دفاع از کلیت و تمامیت نظام و پاسداری از نتایج و دستاوردهای انقلاب اسلامی است و حال آنکه این هدف با نفی و انکار مطلق قابل وصول نیستند .

پیوست : مناسب ترین شیوه ی پاسخ به سوالات سیاسی 1- توجیه و دفاع مطلق


نوشته شده در تاريخ چهارشنبه بیست و چهارم مهر 1392 توسط استاد

به سوالات سیاسی افراد به سه شیوه می توان مواجه شد :

1-      توجیه و دفاع مطلق

این شیوه در گذشته رواج داشته که به خاطر تقدیس نظام و حاکمیت عمومی دین بر مجاری امور با متکی بودن نظام به اصل ولایت و صلاحیت شرعی حاکمان یا به خاطر اعتقاد به ضرورت دفاع از نظام مستقلی که پس از 300 سال حاکمیت استعمار در ایران ایجاد شده است ، افراد ترجیح می دادند که از نظام اسلامی دفاع مطلق و دربست کنند و وجود برخی ضعف ها و سوء تدبیرها و نارسایی های غیرقابل انکار را نادیده بگیرند و به توجیه و دلیل تراشی آن بپردازند . این شیوه به خاطر حقانیت کل نظام ، اشکالات جزئی نیز نادیده گرفته می شود در حالی که نیروها عمدتاً با جزئیات سروکار دارند و به عینه ضعف ها را می بینند لذا دفاع مطلق ما از همه عملکردها و سیاست ها را نمی پسندند و در مقابل ما موضع می گیرند . گرچه این شیوه برخورد در حال حاضر خیلی معمول نیست لیکن در صورت اعمال ، نه درست و اصولی است و نه می تواند در رشد و آگاهی افراد مؤثر باشد و نه اساساً رغبت و تمایلی را در نیروها برای پیگیری مسائل سیاسی پدید می آورد .

پیوست :


نوشته شده در تاريخ جمعه نوزدهم مهر 1392 توسط استاد

تحلیل در انتها می تواند دارای جمع بندی باشد و یا تحلیلگر چنانچه مناسب دید می تواند نداشته باشد . اگر جمع بندی لازم بود ، جمع بندی باید بسیار مختصر و فشرده و خلاصه و چکیده بحث باشد والّا حوصله مخاطبین تحمل آن را نخواهد داشت .

پیوست : سطوح تحلیل سیاسی 7- ارائه راه


نوشته شده در تاريخ شنبه بیست و سوم شهریور 1392 توسط استاد

تحلیل نباید بدون ارائه طریق برای مخاطبین باشد ، زیرا در نهایت اگر صریح نپرسند ( خوب پس از این مطالب حالا چه باید کر ، وظیفه چیست ؟ ) مسلماً در ضمیر پنهان خویش این سؤال را خواهند داشت . بنابراین تحلیلگر پس از بیان نظریات مختلف و نظر خویش و اعلام موضع باید به گونه ای لطیف و به دور از تحلیل و اصرار ، با ظرافت تمام راه های آینده و وظایف مقرر را ارائه نماید .

پیوست : شیوه عملی تحلیل سیاسی 6- اظهار نظر و موضع گیری


نوشته شده در تاريخ جمعه پانزدهم شهریور 1392 توسط استاد
.: Weblog Themes By Blog Skin :.

اسلایدر